Piyano Hakkında Herşey

nedir? Ne zaman kim tarafından icat edilmiştir? Piyanoların parçaları hakkında bilgiler bulabilirsiniz. Muhtemelen en karmaşık çalışma sistemine sahip enstrüman olarak adlandırabileceğimiz piyanonun ne derece hassas olduğunu biliyor muydunuz? Hepimizin severek dinlediği ve kimilerine göre dünyanın en popüler enstrümanı olan piyanoların geçmişi üç yüz yıl öncesine kadar uzanıyor. Şu anda olarak adlandırdığımız ama tam adı forte olan enstrümanda öne çıkan kısımda öndeki klavye alanı olsa da büyük gövdesinin içinde çok sayıda parça yer almakta.
Devamını Oku →

Sponsorlu Bağlantılar

Canlı performanslarda ve müzik alıştırmalarında sık sık karşımıza çıkan piyanonun ayrı bir yere sahip olduğu ortada. Genelde koruyucu bir ahşap kasayla karşımıza çıkan bu ses kutusu önünde yer alan beyaz ve aralara yerleştirilmiş siyah tuşlar popüler bir sembole dönüşmüş durumda. Bunlara ekolarakön kısımda oturulan yerin altında özel pedallar yer almakta. Üst kısımdaki geniş kapağı kaldırıp baktığınızda boydan boya uzanan çok sayıda çelik halat görebilirsiniz ki işte önde yer alan tuşlara basıldığında yükselişe geçen çekiç bu halata vurarak istenen sesin çıkmasını sağlıyor. Çekiç tekrar aşağı inse de çelik halatın titreşimi ve elde edilen ses sürüyor. Titreşimlerden nasibini alan ses tahtası bu hareketi havaya ses olarak iletiyor. forte (PF) adının kaynağı İtalyanca ve bu dilde ilk kelime yumuşak, ikinci kelime sert anlamı taşıyor. Kısacası bir ile elde edilebilecek geniş aralıktaki ses seviyesi ifade edilmiş oluyor. Tahmin edileceği gibi tuşlara basma anında uygulanan basınca göre piyanodan alınan ses şiddeti değişiyor. Orta çağa kadar dönüp baktığımızda tokmakla kullanılan ve germeli teller içeren santur adlı enstrümanın bu şekilde sesler ürettiğini görebiliriz. Modern piyanonun mucidiyse İtalyan Bartolomeo Cristofori olarak kabul edilmekte. Efsaneye göre keman ustası yanında çalışan Cristofori, önceki çalışmalarında küçük bir diyebileceğimiz çimbaloyu geliştirdi. 1700 yılındaysa ilk piyanoyu geliştirdi ve 11 sene içinde toplam üç üretti. Daha fazla sayıda ürettiği ortada ve toplam sayı bilinmiyor. Cristofori imzalı olup günümüze kadar korunmuş olan üç piyanodan 1720 üretimi olanı şu an New York’ta, 1722 üretimi olanı Roma’da ve 1726 üretimi olanıysa Almanda Leipzig Üniversite’sinde.

Forte Piyano

1700’de üretilen ilk piyano için forte piyano tanımlaması kullanılıyordu. Yüz sene boyunca kullanılan bu ilk tasarımı esas alan piyanolar Mozart ve Beethoven gibi ustalara hizmet ettiler. Ardından gelen dönemde piyanolar hızlı biçimde modernleşmeye başladı ve Forte piyanolar geride kaldı. İşte bu ilk örneklerde iç kısımda deri kaplı çekiçler ve ince tip halatlar kullanılıyordu. Çok daha hafif olan gövdede çelik çerçeve yer almıyordu. Bu yüzden elde edilebilen ses seviyesi daha düşüktü. Aynı zamanda tuşların hassasiyeti daha yüksekti ve hafif bir dokunuşla sonuca gidiliyordu. O dönemde Mozart’ın kullandığı piyanoda ses aralığı 5 oktavdı. Beethoven ise ilerleyen dönemlerde B ok- tavlı piyanoya geçti. Modern piyanolarda 7.5 oktava kadar ulaşılabiliyor. Forte piyanolarda da pedallar vardı ama kimi zaman elle kontrol edilen susturucular ve dizle kaldırılan kollar olabiliyordu.

Elbette ilk piyano tasarımı sırasında bazı ilkelerin gerçekleşmesi için epey ince ayar yapılması ve yoğun biçimde kafa patlatılması gerekti. Halatlara vuran çekicin titreşimi engellememesi için burada durmaması ve aksine eski konumuna döndüğünde rahatsız edici zıplama oluşturmaması şarttı. Aynı zamanda aynı tuşa tekrarlı biçimde basılabilmesi ve notanın tekrarlanabilmesi isteniyordu. Her ne kadar Cristofori’nin ilk piyanosu bu derece gelişmiş ve üstün olsa da 11 sene kadar adını duyan olmadı. İtalyan bir yazartarafından 1711’de hazırlanan ve piyano mekanizmasını gösteren diyagramı da içeren makale sonrasında diğer piyano tasarımcıları kollarını sıvadılar ve benzer çalışmalar yaptılar. Gottfried Silbermann ise bir kopyasını geliştirmekle kalmadı, aynı zamanda bugün gördüğümüz pedallara öncü- lükedeceksürdürme pedalını ekledi. Susturucuların tümünü aynı anda kaldırıp halatların titreşimini devam ettiren çözüm kabul gördü.

Johanrı Sebastian Bach’ırı Etkisi

Silbermann, geliştirdiği örneği 1730’da Bach’a gösterdi ama kabul alamadı çünkü Bach’a göre yüksek notalar çok yumuşak kaldığından tam kapsamlı dinamik aralık elde edilemiyordu. Değerlendirme sonrasında değişiklikler yapan Silbermann’ın 1747’de geliştirdiği örnekse Bach’ın onayını aldı. 1790- 1860 aralığındaysa yani Mozart döneminde modern piyano tasarımına ulaşacak değişlikler oldu. Çok daha güçlü ses çıkaran ve bunu sürdürebilen piyanolar üretildi. İmkan verense daha kaliteli halatlar, çelik çerçeveler ve hassas üretim teknikleriydi. 1820’lerde Paris’te gerçekleşen çalışmalardaysa bir diğer yenilik ortaya çıktı. Önceden söz ettiğimiz ilkelerden biri olan notaların hızlı biçimde tekrarlanabilmesine yönelik ilerlemeyle tekrarlama kolu (dengeleyici) olarak bilinen bir özellik eklendi. Bu sayede tuşa sonuna kadar basılmasa da notanın tekrarlanabilmesi mümkün oldu.

Sonradan gerçekleşen bir gelişmeyse deri çekiç yerine keçe çekiç kullanımı oldu. 1826’da gelen bu adımla birlikte elde edilen sesin dinamik aralığı genişledi, çekicin daha uzun süre bozulmadan kullanılabildiği görüldü. Halatlar daha fazla gerilerek ve çekiç ağırlığı arttırılarak dinamik aralık genişletildi. İşte bu çelik halatların daha fazla geri- lebilmesini sağlayansa selvi yerine tercih edilen çelik iç

Pedallar

Çoğu modern piyanoda alt kısımda üç pedal yer almakta. Soldaki (una çorda) çalma sırasında ses seviyesini azaltmak için kullanılır. Cristofori imzalı sol pedala basınca klavye hafifçe sağa kayar ve normalde bir nota için üç tele basan çekiçler iki ya da tektele basar hale gelir, ses seviyesi düşer. Ortadaki pedala (sostenuto) basınca sesler uzatılır. Konsol piyanolarda bu orta pedalın görevi farklıdır. Surdin denen orta pedal gece antrenmanları için ses seviyesini düşürür. Bunu sağlayansa çekiçler ve teller arasına giren keçedir.

Sağdaki pedalsa susturucu keçeleri tamamen kaldırır ve ses seviyesini güçlendirir. En sık kullanılan pedal olan sağ pedalı notadan önce, aynı anda ve notadan sonra kullanmak mümkün ve etkileri farklı. Bu pedala yarım basmak ya da dalgalandırmak da mümkün. Elbette çok ağır ama bir o kadar hassas olan piyanoların senede bir akort edilmesi öneriliyor. Bu işin uzmanları yaklaşık bir buçuk saat uğraşıp özel elektronik aletlerin de yardımıyla akort gerçekleştiriyor.

Uzmanların önerisi Alman üretimi ya da Yamaha piyanolar. Piyanoda yer alan telin üzerindeki gerilimin toplamı yaklaşık 22 ton ediyor. Bu yüzden dökme demir çerçevenin önemi anlaşılabiliyor. Eski dönemlerde piyano tuşları için fildişi kullanılıyordu ama hayvanları korumak için plastiğe geçildi. Elbette genel anlamda el işçiliği ön plana çıktığından fiyatlar 3000 TL’den başlıyor ve profesyonellere uygun olan piyanolar rahatlıkla 7000 TL üstüne çıkıyor. Sadece dış çerçevenin kuruması için 30 gün sıcak odada bekletilmesi gerekiyor. Çok sayıda aşamadan geçen ve ince ayar gerektiren piyano üretiminin uzmanlık gerektirdiği ortada.

piyanonun-parcalari

Piyanonun çekiç mekanizması

1. Tuş
2. Tuş ayarı
3. Şövale
4. Eşapman ayarı
5. Rşapman kolu
6. Çekiç kenar vidası
7. Tekrarlama vidası
8. Çekiç sapı
9. Tekrarlama kolu
10. Çekiç başı
11. Çekiç yakalayıcı
12. Susturucu kiriş çatalı
13. Susturucu kirişi
14. Susturucu kaşığı
15. Susturucu
16. Tel
17. Madenî plaka
18. Zımba
19. Akort çivisi
20. Çivi yatağı



Sponsorlu Bağlantılar

"Piyano Hakkında Herşey" Başlıklı Yazımızı Paylaşın:

+ Facebook'ta Paylaş + Tweet'le Google+ Paylaş WhatsApp'ta Paylaş

Etiketler:, , , , , , , , , , , , ,